Mutyzm wybiórczy – czym jest i jak go rozpoznać?

 

Ta dość tajemnicza nazwa dotyczy zaburzenia związanego z mową. Objawia się ono między 3 a 5 rokiem życia, częściej występuje u dziewczynek. Często jest mylone z nieśmiałością. Jak je rozpoznać?

Zagadnienie to zostało opisane pierwszy raz w drugiej połowie XIX wieku, wtedy jednak błędnie zakładano, że dzieci świadomie, z własnej woli wybierają ciszę. Dopiero w 1944 r. wprowadzono właściwy termin – mutyzm selektywny (inaczej mutyzm wybiórczy). Przypadłość ta występuje obecnie mniej więcej u 7 na 1000 dzieci – to dwa razy częściej niż autyzm.

Najprościej mówiąc, mutyzm wybiórczy polega na tym, że dziecko (lub osoba dorosła) w pewnych sytuacjach mówi normalnie, a w innych milczy. Typową sytuacją jest, kiedy mówi tylko w domu, w gronie najbliższych osób, a w szkole czy innych miejscach, gdzie jest duże grono obcych ludzi – nie odzywa się. Mutyzmu wybiórczego nie należy mylić z mutyzmem całkowitym, gdy dziecko w ogóle nie mówi oraz mutyzmem sytuacyjnym – wtedy dziecko przestaje mówić w konkretnej, dość kłopotliwej dla niego sytuacji, ale oswaja się z nią i zaczyna rozmawiać.

Przyczyny tego zaburzenia mają naturę psychologiczną (choć wciąż nie są do końca sprecyzowane), wynikają z rzeczywistego lęku, odczuwanego przez osobę dotkniętą tym zaburzeniem. Nie jest prawdą, że mutyzm powstaje w wyniku przejścia traumatycznych zdarzeń np. w domu rodzinnym. Należy również pamiętać, że milczenie w pewnych sytuacjach nie wynika również u dzieci z tym zaburzeniem z ich krnąbrności, nieposłuszeństwa itd. One bardzo chciałyby mówić, ale nie mogą.Brak mówienia nie wynika również z nieznajomości języka czy ubogiego zasobu słownictwa, zaburzeń komunikacji (jąkania), całościowego zaburzenia rozwoju (autyzmu) czy z zaburzenia psychotycznego (np. schizofrenia). Zaburzenie w oczywisty sposób utrudnia komunikację z innymi ludźmi, również osiągnięcie sukcesów w nauce jest trudne w takiej sytuacji. Obecnie przyjmuje się, że występowanie mutyzmu wybiórczego ma podłoże genetyczne.Mutyzm wybiórczy może objawić się w sytuacjach stresowych, taką sytuacją może być na przykład pójście dziecka pierwszy raz do przedszkola.

Zdiagnozowanie i terapia mutyzmu wybiórczego nie należy do łatwych. Najpierw trzeba wyeliminować wszelkie inne możliwe czynniki (zaburzenia słuchu czy autyzm). Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców? U dzieci z mutyzmem wybiórczym bardzo często można zaobserwować silny niepokój, często płaczą, są markotne, silnie przeżywają lęk separacyjny, mają kłopoty ze spaniem. Stwierdza się u nich także tzw. zahamowany temperament, takie osoby przeżywają lęk jeszcze częściej i intensywniej niż osoby nieśmiałe.  Dzieci z mutyzmem wybiórczym niechętnie uczestniczą w zajęciach grupowych. Mogą wydawać się pozbawione emocji, unikać kontaktu wzrokowego, lub też stać nieruchomo – szczególnie kiedy widzą kogoś po raz pierwszy. Ważne – z mutyzmem wybiórczym możemy mieć do czynienia wtedy, gdy dziecko w określonej sytuacji nie odzywa się co najmniej przez miesiąc.

Jeśli chodzi o terapię, to jak w przypadku każdego schorzenia, najlepiej rozpocząć ją najwcześniej jak to możliwe. Najczęściej stosowane są w niej metody behawioralne i poznawczo-behawioralne. W takiej terapii dziecko może otwierać się powoli, najpierw poprzez gesty, następnie zaczyna szeptać aż do osiągnięcia celu – głośnego mówienia. W terapii stosuje się wzmocnienia za zachowania werbalne (w początkowej fazie także za wskazywanie, szeptanie). Jednym ze sposobów stosowanych w terapii jest również systematyczne „odwrażliwianie” – dziecko coraz bardziej przyzwyczaja się do sytuacji lękowych, ten proces jest połączony z ćwiczeniami relaksacyjnymi. Przydatny może się również okazać Trening Umiejetności Społecznych – dziecko nabywa w nim umiejętności nawiązywania i podtrzymywania konwersacji, utrzymywania kontaktu wzrokowego ze swoim rozmówcą, a także rozumienia zachowań niewerbalnych innych osób. Oczywiście, rodzajów terapii i sposobów jej prowadzenia jest o wiele więcej.

Podstawową sprawą jest, aby nie lekceważyć objawów mutyzmu wybiórczego. Nie słuchajmy podpowiedzi, że „to samo przejdzie”. W przeciwnym razie osoba z tym zaburzeniem może zacząć ”przystosowywać” się do tego stanu, czyli unikać kontaktów i komunikacji w pewnych sytuacjach – mutyzm może zakorzenić się na stałe.Dorosły z mutyzmem wybiórczym może mieć duże problemy w życiu osobistym, w pracy, w związkach, często pojawia się depresja i różne problemy temu towarzyszące.Dlatego jeśli zauważymy wymienione w artykule objawy, nie można zwlekać. Trzeba udać się do specjalisty!

 

 

 

Opracował: Paweł Skibniewski
Zdjęcie w nagłówku – Janko Ferlič on Unsplash

Comments are closed.
Open 7 days INFO
Our Young Pre classroom is for ages. This age group is working
BELL SCHEDULE
Here is always singing new songs and expressing new ideas he learned at school.
Inicjatywa - poradnia logopedyczna, fizjoterapia, terapia si, przedszkole specjalne
2017-03-13T11:54:16+01:00
Positive Impact Here is always singing new songs and expressing new ideas he learned at school. Inicjatywa - poradnia logopedyczna, fizjoterapia, terapia si, przedszkole specjalne 2017-03-13T11:54:16+01:00 Here is always singing new songs and expressing new ideas he learned at school. https://inicjatywa.pulawy.pl/testimonials/positive-impact/
0
Inicjatywa - poradnia logopedyczna, fizjoterapia, terapia si, przedszkole specjalne